"Zazpi zuhaitz nagusi. Euskadiko zuhaitz eta basoak"

Hilabete honetatik otsailaren 28ra arte, Arabako Natura Zientzien Museoak "Zazpi zuhaitz nagusi. Euskadiko zuhaitz eta basoak" erakusketa hartuko du, zeinak lurraldeko natura ondarera hurbiltzea proposatzen baitu, paisaien aniztasuna ulertzeko funtsezkoak diren zazpi espezieren bidez. Pagoa, haritz kanduduna, ametza, erkametza, artea, pinu gorria eta haltza dira erakusketa egituratzen duten zazpi zuhaitzak. Espezie horietako bakoitza lurzoruaren, hezetasunaren, tenperaturaren, erliebearen eta baso bereizgarrien baldintza jakin batzuetara egokituta dago, eta, beraz, espezie horien banaketak aukera ematen du Euskal Autonomia Erkidegoko eta, bereziki, Arabako ingurune naturalen aniztasuna ulertzeko. Ana del Val Kultura eta Kirol Saileko foru diputatuak nabarmendu duenez, "zuhaitzak eta basoak gure paisaiaren parte dira, baina baita gure historiaren parte ere. Lurraldea nola erabili dugun, zertaz bizi izan garen eta ingurunearekin nola erlazionatu garen markatu dute. Haiek hobeto ezagutzea Araba hobeto ulertzeko modu bat ere bada". "Azalpen honek ondare horretara hurbiltzen gaitu modu erraz eta oso bisualean. Gure basoen atzean zer dagoen jakiteko aukera ematen digu, bai eta, aldi berean, balioa emateko ere haiek ezagutzeak, zaintzeak eta hurrengo belaunaldientzat kontserbatzeak duen garrantziari", gaineratu du. Erakusketa Marta Infante eta Patxi Herasek komisariatu dute. Botaniko horiek arduratzen dira Arabako Natura Zientzien Museoko VIT Herbarioa kontserbatzeaz, dokumentatzeaz, ikertzeaz eta handitzeaz. Zazpi zuhaitz horien bidez, erakusketak azaltzen du nola ingurumen baldintzek zehazten duten espezie batzuen edo besteen presentzia, eta nola haietako bakoitzak baso mota desberdinak sortzen dituen. Pagoa "lainoaren zuhaitza" da, ingurune fresko eta hezeei lotua. Haien basoek -pagadiak- itzal handia dute, eta horrek erraztu egiten du udaberriko lehen hilabeteetan loratzen diren espezie askoren presentzia. Haritz kanduduna "zuhaitz mitikoa" da. Nahiago ditu lurzoru sakonak, hezeak eta trinkoak, eta klima atlantiko, euritsu eta tenperatura neurritsuekin lotuta dago batez ere. Hariztiak askoz ere zabalagoak izan ziren historikoki, baina lurraldea aldatu egin zen laborantza lurrak eta bazka lortzeko eta bertako zura aprobetxatzeko, eta horrek nabarmen murriztu zuen haien presentzia. Gaur egun landaredi naturaleko "uharte" txiki gisa irauten duten hariztiak balio handiko enklabeak dira. Haren ondoan, beste bi haritz hostoerorkor ageri dira: ametza eta erkametza. Ametzari "haritz ileduna" ere esaten zaio, ilez estalitako hosto oso ebakiak dituelako. Ameztiak lur hareatsuen gainean daude, eta Izkiko hareatzetan du adierazgarri nagusietako bat. Erkametza, bestalde, bereziki adierazgarria da trantsizio subkantauriarreko zonan, eta Araban du banaketa eremu nagusia Euskal Autonomia Erkidegoan. Artea lehortasun handiagoko baldintzetara egokitzen da. Zuhaitz hostoiraunkorra da, iraunkorra eta adintsua, artadiak eta garrigak eratzen ditu, eta lurraldearen erdialdean eta hegoaldean dago batez ere. Pinu gorria Euskal Autonomia Erkidegoko koniferorik ohikoena da. Egokitzeko gaitasun handia du, eta Araban baldintza bereziki onak ditu klima kontinentalena eta argiena duten zonetan, batez ere lurraldearen mendebaldean. Azkenik, haltza "oinak uretan" dituen zuhaitza da. Ibai ibilguei eta istildutako lurrei lotuta dago, haltzadiak eratzen ditu, eta makalekin, lizarrekin, sahatsekin eta beste espezie batzuekin batera parte hartzen du ibar basoetan. Ekosistema horiek, gainera, aniztasun handia dute, eta funtsezko eginkizuna betetzen dute ur bazterrak babesteko eta ur goraldien ondorioak arintzeko. Horrela, erakusketa Arabako Natura Zientzien Museoaren eginkizun nagusietako batekin lotzen da: natura ondarea kontserbatzea, aztertzea eta zabaltzea, herritarrei bilduma zientifikoak eta haietatik sortutako ezagutza hurbilduz. Horiek horrela, VIT Herbarioa funtsezko tresna da landare aniztasuna dokumentatzeko. Erakusketa honen komisario Marta Infantek eta Patxi Herasek gaur egun egiten duten lanaren parte dira haren kontserbazioa, ikerketa, dokumentazioa eta gehikuntza. "Zazpi zuhaitz nagusi. Euskadiko zuhaitzak eta basoak" 2027ko otsailaren 28ra arte bisitatu ahal izango da Arabako Natura Zientzien Museoan. Erakusketa museoaren 40. urteurrena ospatzeko programazioaren parte da, eta bere bildumetako bisita gidatuak, lantegiak eta zientzia dibulgazioko hitzaldiak ere egingo ditu.