"Une batean. Darío Urzay, Darío Urzayren eskutik"

Duela hogeita hamar urte, Camerastrokes izan zen Photomuseumen aurkeztutako bere lehen erakusketaren izenburua. Hiru hamarkada geroago, badirudi denbora hori istant bateraino uzkurtu dela. Izen bereko aitona, aita eta semeari, hiru belaunaldiri, lotutako materialak biltzen ditu erakusketak. 1958an irudi bat desagertzen hasten da eta beste bat agertzen. Bien artean, disolbatze eta bateratze prozesua. Erakusketa abiatzen da aitak mende erdi baino gehiagoz egindako 2.500 negatiboko artxibotik. Multzo horretatik, artistak bere jaiotza aurreko irudiak aukeratu ditu, nabigazioarekin zerikusia dutenak: portuak, estalkiak, itsasontziak, zeharkaldiak eta nabigatzeko ekintza lekuz aldatuta, murriztuta edo irudikatuta agertzen diren eszenak. Aitonaren itsas bizitzatik ez da argazkirik gordetzen. Bere presentzia aitari kontatutako istorioen bidez iritsi da eta ondoren semeari irudi mental gisa transmititu zaizkio. Erakusketa elkarri lotuta dauden bi gabezien gainean eraiki da: aitonarena, narrazioak eutsita, eta aitarena, argazki-artxibo zabalean grabatuta dagoena. Jatorrizko argazkien ondoan hutsune horri lotutako beste irudiak ere agertzen dira: ganbarak, lainoak ezabatutako horizonteak, popatik ikusitako hilarriak eta zuzenean artxibotik ez, baizik eta memoria berreraiki batetik datozen nabigazio-espazioak. Batzuk negatiboan daude, aitak duela hamarkada batzuk egindako lanari lotutako kadmio gorriko inprimazioen gainean: errebelatu-gelako argi gorripean egindako agerpenak. Beste batzuk positibatuta agertzen dira. Batzuen eta besteen artean, argazkigintzak, oroimenak eta irudimenak posizio egonkorrak betetzeari uzten dioten lurraldea hedatzen da. Kamerastrokeak beste agerraldiak dira. Gaur egun kamerari eusten dion gorpu-tzaren mugimendua, hamarkada batzuk lehenago beste gorputz batek egindako argazkiei gainjartzen zaie. Irudiak, ondorioz, inskripzio bikoitza du: bertan egon zenaren arrastoa eta berriro begiratzen duenarena, alegia. Gurutzaketa horretan, begirada aldatu egiten da eta soilik optikoa izatetik gorputzaren dimentsioa, ia autografikoa, hartzen du. Familia-artxiboak, beraz, oroitzapen gisa baino ez du funtzionatzen. Irudiak belaunaldien artean transmititutako presentzia ezegonkor gisa jokatzen hasten dira. Ez dute iragana finkatzen, eta ez dute fikzio itxiarekin ordezkatzen. Joan-etorrian mantentzen dute, dokumentu, memoria eta berreraikuntzaren artean mugituz. DARÍO URZAY Darío Urzay (Bilbo, 1958) bere belaunaldiko euskal artista garaikide nabarmenetako bat da. Euskal Herriko Unibertsitatean Arte Ederretan lizentziatua, bere ibilbideak lau hamarkada baino gehiago hartzen ditu, eta denbora horretan pintura, argazkigintza eta irudi digitalaren arteko mugen inguruko ikerketa etengabea garatu du. Bere obra banakako zein taldeko erakusketetan aurkeztu dute estatuko eta nazioarteko museo eta arte-zentro askotan, hala nola Guggenheim Museum Bilbaon, Bilboko Arte Ederren Museoan, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofían, MACBAn edo Institute of Contemporary Artsn. Jasotako aitortzen artean Gure Artea eta Arte Grafikoko Sari Nazionala nabarmentzen dira.